Koja je prva faza procesa zarastanja rane?
Koji nutrijent je ključan za sintezu kolagena?
U kojoj fazi zarastanja dolazi do angiogeneze i stvaranja granula?
Hiperbarična oksigenoterapija povećava dostupnost kiseonika u tkivima:
Koji element je najvažniji za epitelizaciju?
Koji nutrijent je esencijalan za imunitet i zaceljivanje?
U fazi inflamacije prisutni su dominantno:
HBO terapija ubrzava proces zarastanja rana jer:
Vitamin koji utiče na zgrušavanje krvi i hemostazu je:
Remodelacija rane može trajati:
Značajan gubitak mišićne mase kod pacijenata s ranama je znak:
Uloga farmaceuta u lečenju rana uključuje:
Optimalni izvor energije za pacijente sa hroničnim ranama su:
Uloga omega-3 masnih kiselina u rani je:
Indikacije za HBO u lečenju rana uključuju sve osim:
Najčešći oblik proteina koji se koristi za nutritivnu podršku pri zarastanju je:
Cilj procene nutritivnog statusa kod pacijenata sa ranom je:
Uloga HBO terapije kod sportista sa ranama je:
Jedna od kontraindikacija za HBO je:
Klinički prikaz: Arterijski ulkus kod muškarca
- Osnovni podaci: M. S., muškarac, 68 godina; Zanimanje: penzionisani vozač kamiona
- Anamneza: aktivni pušač (40 godina), hipertenzija, dislipidemija, intermitentna klaudikacija u poslednje 2 godine
- Porodična anamneza: otac preminuo od infarkta miokarda u 58. godini
Povod za dolazak: rana na spoljašnjoj strani stopala leve noge, prisutna 6 nedelja, sa pogoršanjem bola pri hodu i noću.
- Opis rane: Lokacija: dorzolateralni deo levog stopala; Veličina: 2,5 x 3 cm; Dno: suvo, žućkasto, bez granuli; Rubovi: oštri, izdignuti; Okolina: hladna, bleda koža, bez znakova infekcije; Bol: izražen, naročito u ležećem položaju (noćni bol); Pulsacije na a. dorsalis pedis i a. tibialis posterior: neopipljive
- Dijagnostička obrada: ABI (ankle-brachial index): 0.42 (teška arterijska insuficijencija); Doppler ultrazvuk: značajne stenoze na a. femoralis i a. poplitea: Laboratorije: Glukoza natašte: 6.2 mmol/L; HbA1c: 5.9%; LDL: 3.9 mmol/L; CRP: blago povišen. Rtg stopala: bez znakova osteomijelitisa
- Terapijski pristup: Vaskularna evaluacija i hitno upućivanje vaskularnom hirurgu; Indikovan invazivni pregled (angiografija) i planirana PTA (perkutana transluminalna angioplastika)
- Lokalni tretman rane: Suvo oblačenje, hidrogel za debridman nekroze; Izbegavanje agresivnog čišćenja zbog rizika od pogoršanja ishemije
- Hiperbarična oksigenoterapija (HBO): Uključena nakon rekanalizacije i stabilizacije cirkulacije; 20 sesija po 90 minuta u komori pod 2.4 ATA; Cilj: poboljšanje oksigenacije tkiva i stimulacija angiogeneze
- Farmakoterapija: Antitrombocitna terapija (aspirin); Statin; Ciljana antihipertenzivna terapija; Rigidna kontrola faktora rizika (pušenje, lipidi, glikemija)
Ishod
- Nakon 6 nedelja, rana pokazuje znake granulisanja
- Bol se značajno smanjio, pacijent ponovo može da pređe 100 m bez jakog bola
- Rana planirana za zatvaranje sekundarnom epitelizacijom, bez potrebe za hirurškom revizijom
Koji je najverovatniji uzrok nastanka rane kod pacijenta iz prikaza?
Na osnovu vrednosti ABI = 0.42, kakva je arterijska perfuzija?
Koji simptom je najkarakterističniji za arterijske ulkuse?
Koji terapijski korak mora prethoditi primeni kompresivne terapije kod ovog pacijenta?
Koja je uloga HBO terapije u ovom slučaju?
Koja terapija je standard kod arterijske bolesti perifernih krvnih sudova?
Kako se najčešće opisuje izgled arterijskog ulkusa?
Koji je osnovni princip lokalnog tretmana ishemijskih rana?
Koji je najvažniji modifikabilni faktor rizika u ovom slučaju?
Koji je najbolji pokazatelj uspeha terapije u toku HBO tretmana?
Prikaz slučaja: Venski ulkus kod žene – sa uključivanjem HBO terapije
Pacijentkinja: R.M., 68 godina. Pacijentkinja se javlja zbog hronične, bolne rane na unutrašnjoj strani leve potkolenice, prisutne već 8 meseci. Rana je nastala spontano, bez traume, i progresivno se širila. U anamnezi prisutna hronična venska insuficijencija (CVI) više od 10 godina, sa epizodama otoka, težine u nogama i varikozitetima. U prethodnih godinu dana primećuje češće noćne grčeve i osećaj „peckanja“.
- Fizikalni nalaz: – Otok u predelu skočnog zgloba i potkolenice; Promenjena pigmentacija kože (hemosiderinska); Rana veličine 5 × 4 cm, sa nepravilnim rubovima i obilnim eksudatom; Dno rane prekriveno granulacionim tkivom, bez mirisa; Oko rane prisutna maceracija
- Dijagnostika: ABI: 0.9 (normalna arterijska perfuzija); Doppler vena: refluks u v. saphena magna, insuficijencija perforantnih vena; Laboratorija: blaga anemija, CRP blago povišen, glikemija uredna
- Terapijski pristup: Lokalna terapija: Vlažno zarastanje (hidrofiber sa Ag); Enzimski debridman (ako je potrebno); Kontrola eksudacije i makeracije. Sistemska terapija: Venoaktivni lek (diosmin 1000 mg dnevno); Analgetici po potrebi; Antibiotik samo po indikaciji (nije bilo infekcije). Kompresivna terapija: Dvoslojna elastična bandaža nakon isključenja arterijske bolesti; Edukacija o pravilnom nošenju i dnevnim aktivnostima
- HBO terapija (HBOT): Indikovana zbog usporenog zarastanja, dužine trajanja >6 meseci i ranijih neuspeha
– Primljena 20 sesija po 90 minuta u 2.4 ATA
– Prateća suplementacija: vitamin C, cink, proteini u ishrani
Ishod nakon 6 nedelja:
– Rana smanjena za 50%
– Eksudacija značajno smanjena
– Povećano prisustvo zdravog granulacionog tkiva
– Smanjenje bola i subjektivno poboljšanje kvaliteta života
Koji je najčešći uzrok venskog ulkusa?
Na kom delu tela se najčešće javlja venski ulkus?
Koji je cilj kompresivne terapije kod venskog ulkusa?
Koja vrednost ABI ukazuje na adekvatnu perfuziju za primenu kompresivne terapije?
Koji je glavni efekat hiperbarične oksigenoterapije (HBO) kod hroničnih rana?
Koja od navedenih obloga je najpogodnija za ranu sa obilnim eksudatom?
Koja laboratorijska vrednost bi mogla ukazivati na nutritivni deficit kod pacijenta sa hroničnom ranom?
Koji je preporučen broj HBO tretmana kod rana koje sporo zarastaju?
Koji simptom najčešće prati hroničnu vensku insuficijenciju?
Koja uloga farmaceuta je najvažnija u multidisciplinarnom pristupu lečenju venskih ulkusa?
Koja je osnovna nutritivna potreba kod arterijskog ulkusa u poređenju sa venskim?
Kod kojeg tipa ulkusa je izraženiji oksidativni stres i veća potreba za antioksidativnom podrškom?
Koji mikronutrijent je važniji za vaskularnu reparaciju kod arterijskih ulkusa?
Kod venskih ulkusa, akumulacija tečnosti i eksudata često dovodi do gubitka kog nutrijenta?
HBO terapija povećava potrebu za kojim mineralom, naročito kod arterijskih rana?
Kod venskog ulkusa sa obilnim sekretom, najčešći nutritivni prioritet je:
U kontekstu HBO terapije, koja aminokiselina podržava sintezu kolagena i zarastanje kod arterijskih rana?
Kod kog tipa ulkusa je nutritivna intervencija često usmerena i na kontrolu lipida i glikemije?
Uloga vitamina A u epitelizaciji je značajnija kod:
Kombinacija HBO + nutritivna podrška najefikasnije utiče na:
